Κρήτη | 22.03.2014

Από το Μεσαίωνα γινόταν η συλλογή του στη Κρήτη – Μετά από λίγα χρόνια διακοπής επανέρχεται ως τροπος... θεραπείας στη κρίση

Φάρμακο και για την... κρίση αποτελεί – όπως αποδεικνύεται – το λάδανο.

Πρόκειται για ένα είδος ρυτίνης, που παράγεται από ειδικούς αδένες, που βρίσκονται σε όλα τα πράσινα μέρη του φυτού Cistus creticus ssp creticus (αγκίσαρος) τα οποία ευδοκιμούν κυρίως στην Κρήτη.

Από τον Μεσαίωνα έως και τον 20ο αιώνα κάθε Μάιο γινόταν η συλλογή του λαδάνου - κατά παγκόσμια αποκλειστικότητα - με παραδοσιακό τρόπο σε μια συγκεκριμένη περιοχή της Κρήτης, με επίκεντρο το χωριό Σίσες Μυλοποτάμου.

Ωστόσο, οι Κρήτες αποφάσισαν στις μέρες μας να επιστρέψουν στην συλλογή του ως τρόπο θεραπείας και της... κρίσης.

 

Φαρμακευτικές ιδιότητες

Από την αρχαιότητα μέχρι και το τέλος του 18ου αιώνα το λάδανο το χρησιμοποιούσαν ως αντιλοιμώδες (κατά της πανώλους) και ως τονωτικό.

Ο Celsus αναφέρει τη χρησιμοποίηση της ρητίνης του Cistus ως έμπλαστρο σε κακοήθη σαρκώματα. Ο Αέτιος ο Αμιδηνός αναφέρει ότι το λάδανον χρησιμοποιείται σαν πεσσός (υπόθετο) για σκληρούς όγκους στη μήτρα.

Ο Ορειβάσιος παρασκεύαζε αλοιφή με λάδανο κατά της τριχόπτωσης.

Ο Αβικέννας αναφέρει τη χρήση του λαδάνου για την αποσκλήρυνση του στομάχου και εντέρου και με τη μορφή αλοιφής για τη θεραπεία του σπλήνα.

Στη λαϊκή θεραπευτική του Μυλοπόταμου τον αλάδανο τον χρησιμοποιούσαν για τη θεραπεία των "βγαρτών" (αποστήματα, αχελώνια, μαλάθρακες), σε κρυολογήματα, πονόδοντο, αϋπνία, διάρροια και καρκίνο της μήτρας...

Σύγχρονες έρευνες αποκαλύπτουν την ύπαρξη ουσιών με ποικίλες φαρμακευτικές δράσεις και ευρεία χρήση στη βιομηχανία καλλυντικών κ.ά.

Η αντικαρκινική δράση των μανουηλοξειδίων από τον αγκίσαρο είναι τεκμηριωμένη τουλάχιστον in vitro, ενώ το αιθέριο έλαιο του αλάδανου είναι ο ακριβότερος και ισχυρότερος σταθεροποιητής που διαθέτει η βιομηχανία των αρωμάτων.

 

Πώς γίνεται η συλλογή

Στις Σίσες υπάρχουν διάσπαρτες μεγάλες περιοχές στις πλαγιές των βουνών, όπου ευδοκιμούν πέντε διαφορετικές ποικιλίες αλαδανιάς με τα υπέροχα και υπερευαίσθητα γαλάζια-μωβ λουλούδια.

Οι περιοχές αυτές ονομάζονται αλαδανότοποι.

Στα τέλη περίπου Μαΐου κάθε χρόνο, μόλις αρχίσει η ζέστη του καλοκαιριού, οι αλαδανιές είναι έτοιμες για να αρχίσει η συλλογή του αλαδάνου.

Οι συλλέκτες του αλάδανου (αλαδανάρηδες) χρησιμοποιούν το αργαστήρι, την ξύλινη κατασκευή που πάνω της έχουν δέσει πλαστικά λουριά.

Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα τα λουριά κατασκευάζονταν από δέρμα ζώου σε μακριές (σχεδόν 1 μέτρο) και στενές λουρίδες.

Ακριβώς όπως το περιγράφει και το απεικονίζει στην περιήγησή του ο Joseph Pitton de Tournefort.

Τις τελευταίες δεκαετίες τα δερμάτινα λουριά αντικαταστάθηκαν από πλαστικά που βοηθούν ακόμη περισσότερο την εργασία, μια και προσροφούν τον αλάδανο πολύ καλύτερα.

Τα πλαστικά λουριά, λέγεται ότι προστέθηκαν από τον Ιωάννη Γ. Τσικαλά ή Χριστουλογιάννη (κάτοικος Σισών) στο αργαστήρι ….

Επιπλέον από τα πλαστικά λουριά συλλέγεται εξ’ ολοκλήρου η ποσότητα αλαδάνου που έχει συλλεχθεί (κολλήσει, μαζευτεί) πάνω τους!

Ο αλάδανος μαζεύεται μόνο με ηλιοφάνεια και σε ψηλές θερμοκρασίες.

Σέρνοντας το αργαστήρι και τα λουριά του πάνω στον αγκίσαρο ο ιδρώτας του φυτού μαζεύεται πάνω στο λουρί και πολύ γρήγορα στερεοποιείται και γίνεται μαύρος.

Από τα λουριά συλλέγεται, πλάθεται και αργότερα στη σκιά γίνεται πολύ σκληρός, έτσι ώστε να απαιτείται ξανά η έκθεσή του στον ήλιο για να μαλακώσει.

Το φυτό φυσικά για να ξαναδώσει ιδρώτα χρειάζεται να ξεκουραστεί μία ή δύο μέρες ανάλογα με τις θερμοκρασίες της εποχής!

Μπορεί να φαίνεται απλή και εύκολη η συλλογή του αλαδάνου αλλά δεν είναι καθόλου έτσι.

Είναι πολύ κουραστική και γι’ αυτό η παραδοσιακή συλλογή του τείνει προς εξαφάνιση!

Αφού τελειώσει η περισυλλογή του αλαδάνου και τα γαλάζια λουριά του αργαστηριού, έχουν μαυρίσει, δηλαδή ο ιδρώτας του αγκίσαρου έχει στερεοποιηθεί, τότε πρέπει να βγει από τα λουριά ο αλάδανος.

Οι αλαδανάρηδες αποθέτουν τα αργαστήρια, αρκετή ώρα κάτω από τον ήλιο για να μαλακώσει η μαύρη πάστα που βρίσκεται πάνω στα λουριά.

Το τελευταίο στάδιο της περισυλλογής του αλαδάνου είναι ο καθαρισμός των λουριών του αργαστηριού.

Για να καθαριστούν τα λουριά, γίνεται χρήση ενός απλού εργαλείου του ξυστριού, κατασκευασμένο συνήθως από δύο μεντεσέδες.

Με το ξυστρί σφίγγουν το λουρί και τραβώντας το, μαζεύουν τον αλάδανο. Όταν περάσει λίγη ώρα το υλικό που έχει μαζευτεί, γίνεται σκληρό.

Συνήθως το πλάθουν σε πλάκες όσο είναι ακόμα μαλακό για να είναι ευκολότερη η συσκευασία και αποθήκευσή του.

Πηγές: aladanos.blogspot.gr, agonigrammi.wordpress.com, to-perivoli-tis-kritis.gr

Web TV | 22.03.2014

Newsroom

Όλες οι ειδήσεις

Διαβάζονται τώρα