Μανόλης Κομπολάκης

Απόψεις | 26.07.2013

Μια νέα αυτοδιοικητική πραγματικότητα , αλλά πώς;

του Μανώλη Κομπολάκη

        Η επιλογή του αυτοδιοικητικού χώρου και η συναίνεση των δύο κυβερνητικών  εταίρων για την κατάργηση της Δημοτικής  αστυνομίας και απόλυσης των σχολικών  φυλάκων με πρωτόγνωρες συνοπτικές διαδικασίες, οδηγούν στο συμπέρασμα, ότι πέραν των προθέσεων τους, να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις της τρόικας για την εκταμίευση της δόσης, είναι αποφασισμένοι, να προβούν σε θεσμικές τομές στο χώρο της αυτοδιοίκησης, προκειμένου να  περιορίσουν τη δυναμική του ΣΥΡΙΖΑ και τη διαρροή ψήφων προς τη Χρυσή Αυγή, εν όψει των επικείμενων δημοτικών  εκλογών. 
      

Στο πλαίσιο αυτό πρέπει εξηγηθεί και η συνέντευξη του τ. υπουργού Εσωτερικών κ. Στυλιανίδη στις  4/1/2013, σε έγκριτη αθηναϊκή εφημερίδα, όπου δημοσιοποίησε την πρωθυπουργική σκέψη, για ξεχωριστή κάλπη για τους υποψηφίους δημάρχους και ξεχωριστή για Δημοτικούς συμβούλους, στην οποία αναφέρθηκε ο κ. Σαμαράς  στο συνέδριο της ΚΕΔΚΕ, τον Ιανουάριο του 2010.
Στην συνέντευξη του ο κ. Στυλιανίδης, αναφέρει τούτα τα αξιομνημόνευτα αλλά και απίστευτα.… « [Sic]…Σκέφτομαι σοβαρά να προτείνω στον Πρωθυπουργό και στους αρχηγούς της συγκυβέρνησης κάτι ανατρεπτικό τολμηρό και πλήρως αντισυμβατικό, για να εξοβελίσουμε τον κομματισμό από το χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Να θεσπίσουμε χωριστό ψηφοδέλτιο για περιφερειάρχες και δημάρχους, αλλά ενιαίο ψηφοδέλτιο για την εκλογή περιφερειακών και δημοτικών συμβούλων.  Μόνο ένα τέτοιο σύστημα θα αναδείξει προσωπικότητες σε όλα τα επίπεδα της τοπικής αυτοδιοίκησης εδραιώνοντας την αξιοσύνη ως κριτήριο επιλογής, εμπεδώνοντας κουλτούρα συνεργασίας χωρίς ιδεοληψίες και γκρεμίζοντας τα στεγανά του μικροκομματισμού των παρατάξεων και τη διαπλοκή των τοπικών κυκλωμάτων.  Έτσι μόνο θα αναγεννηθεί η αδέσμευτη αυτοδιοίκηση, θα αναδειχτούν οι άξιοι στις τοπικές κοινωνίες, θα απομονωθούν τα άκρα και οι ακρότητες και θα αρχίσει το ξήλωμα ενός εξαντλημένου και ξεπερασμένου παλαιοκομματικού συστήματος... ».  
  Ίσως, οι παραπάνω σκέψεις, να ακούγονται εξωπραγματικές. Όμως, εκφράζουν απόλυτα, το πλαίσιο μιας αναγκαίας τολμηρής και ριζοσπαστικής τομής στο χώρο της αυτοδιοίκησης, που φαίνεται να είναι στις πρωθυπουργικές σκέψεις και να ικανοποιεί τους εκλογικούς σχεδιασμούς της συγκυβέρνησης.  
        Οι οραματικοί στόχοι, που με ακρίβεια και ρεαλισμό επισημαίνει ο τ. υπουργός, γίνονται πράξη μόνο όταν και εφόσον υπάρξει ειλικρινής κυβερνητική βούληση, και αποφασιστικότητα, για ριζοσπαστική αλλαγή του ήδη ξεπερασμένου αυτοδιοικητικού μοντέλου και αξιοποίηση της θεσμικής τομής για :

α.  Να διαμορφωθεί νέο αυτοδιοικητικό περιβάλλον χωρίς δημοτικές παρατάξεις, όπου αυτονόητα διαφοροποιείται η σύνθεση των συμβουλίων και ο σημερινός ρόλος και λόγος της συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης. Στο νέο περιβάλλον, η πλειοψηφία και η μειοψηφία θα διαμορφώνονται στη διάρκεια των διαβουλεύσεων-συζητήσεων των θεμάτων και τη λήψη των σχετικών αποφάσεων. 
Η συλλογική ευθύνη και οι διακριτοί ρόλοι των αιρετών οργάνων, θα εξασφαλίζουν υπεύθυνη, αντικειμενική και κατά συνείδηση  έκφραση γνώμης και ψήφου, που πρέπει και οφείλουν να εκφράζουν οι Περιφερειάρχες και οι Δήμαρχοι.
Μέχρι σήμερα, αν και ο ρόλος τους στη λήψη των αποφάσεων, είναι γνωστός σε όλους, ο νομοθέτης (πολιτικό κόμμα), χωρίς σοβαρό λόγο, τους στερεί το δικαίωμα ψήφου, που όμως παρέχει στον πρωθυπουργό της χώρας, και τους χρεώνει το «Σύνδρομο Πιλάτου», σε αποφάσεις, που καλούνται στη συνέχεια, λόγω αρμοδιότητας, να εκτελέσουν.    

β.  Να καταργηθεί το προσωπο-κεντρικό πρότυπο αυτοδιοικητικής εξουσίας του δημάρχου και του περιφερειάρχη, μετά και την αποδυνάμωση, εκ των πραγμάτων, των μέχρι σήμερα  αποκλειστικών αρμοδιοτήτων τους, στην κατανομή και έλεγχο της   τοπικής εξουσίας. Η κατάργηση των παρατάξεων ανεξαρτητοποιεί τους συμβούλους και  ενδυναμώνει  αποφασιστικά το ρόλο αλλά και το λόγο τους στη μετεκλογική διαχείριση της εξουσίας. Η κατανομή  και ο έλεγχος της τοπικής εξουσίας, από τους  Συμβούλους (περιφερειακούς και δημοτικούς), που με την εκλογή τους από το ενιαίο ψηφοδέλτιο, θα εκφράζουν την ενότητα και θα εκπροσωπούν το εκλογικό σώμα, στο σύνολο του και όχι  από τον Περιφερειάρχη και το Δήμαρχο, που με την άμεση πλέον εκλογή τους θα εκφράζουν και θα εκπροσωπούν ένα μέρος του, αναδεικνύουν και προβάλλουν την  πεμπτουσία της δημοκρατίας, και την τοπική κοινωνία κυρίαρχο της αυτοδιοικητικής εξουσίας, στην υπηρεσία του κάθε Δημότη-Πολίτη.

γ. Να καθοριστούν διακριτοί ρόλοι στα αιρετά όργανα, ώστε στο νέο περιβάλλον, να ορίζονται με σαφήνεια και ακρίβεια ο ρόλος, η αποστολή και το έργο ενός εκάστου, να κατανέμονται οι αρμοδιότητες και ευθύνες και να λογοδοτούν οι αρμόδιοι και υπεύθυνοι για ό,τι πράττουν και για ό,τι παραλείπουν να πράξουν. Η ανάθεση του εκτελεστικού ρόλου στους Περιφερειάρχες-Δημάρχους και στα όργανα που τους επικουρούν στο έργο, του εποπτικού στα Συμβούλια και του ελεγκτικού  στους Συμβούλους ικανοποιεί απόλυτα τις παραπάνω προϋποθέσεις. Οι Δήμαρχοι και Περιφερειάρχες, θα προΐστανται των υπηρεσιών και φορέων στις αυτοδιοικητικές αρχές που εκλέχτηκαν, τις οποίες θα εκπροσωπούν και θα αντιπροσωπεύουν. Όμως, στο νέο περιβάλλον, λόγω της άμεσης εκλογής τους, της ισοτιμίας της εκλογικής ψήφου και της de facto κατάργησης της «Ενός ανδρός Αρχής», πρέπει να θεωρούνται πρώτοι μεταξύ ίσων.  

δ. Να διαμορφωθεί νέο μοντέλο αυτοδιοικητικής εξουσίας, με κυρίαρχο το δίπολο Δημότης-Συμβούλιο. Το Δημότη που θα είναι ο αποκλειστικός πάροχος της τοπικής εξουσίας, με την εκλογή όλων των αιρετών αυτοδιοικητικών οργάνων, από τις επιλογές των ενιαίων ψηφοδελτίων που αυτός θα καταρτίζει. Το Συμβούλιο που αναδεικνύεται στην πράξη ως το κατεξοχήν εκτελεστικό, εποπτικό και ελεγκτικό όργανο αυτοδιαχείρισης των τοπικών υποθέσεων, με την κατανομή και τον έλεγχο της τοπικής εξουσίας
      

  Η αντικειμενική και χωρίς προαπαιτούμενα  εφαρμογή της θεσμικής  τομής του ενιαίου ψηφοδελτίου, αναμφίβολα αναβαθμίζει ριζικά και το πολιτικό μας σύστημα, εάν ολοκληρωθεί με θεσμικές τομές που αφορούν :

α.  Στην ανάδειξη όλων των υποψηφίων αιρετών οργάνων και στην κατάρτιση των  ενιαίων ψηφοδελτίων από τις τοπικές κοινωνίες με ενδοπεριφερειακές-ενδοδημοτικές προκριματικές διαδικασίες 2-3 μήνες προ των εκλογών, με μέριμνα και ευθύνη των  αυτοδιοικητικών αρχών και οργάνων. Δικαίωμα συμμετοχής σε όλα τα ψηφοδέλτια, να έχει κάθε δημότης που ανήκει και ψηφίζει στις αντίστοιχες αυτοδιοικητικές εκλογικές περιφέρειες με αυτοπρόταση του, χωρίς δηλώσεις και προαπαιτούμενα.

β.  Στην εκλογή των μελών των προεδρείων των συμβουλίων και την κατανομή της εξουσίας στα επικουρικά όργανα (αντιπεριφερειάρχες-αντιδήμαρχοι κ.α.) από τα  συμβούλια, στην πρώτη συνεδρίαση μετά την ορκωμοσία της αυτοδιοικητικής αρχής, με μυστική ψηφοφορία για κάθε μέλος του προεδρείου και κάθε επικουρικό όργανο.
Δικαίωμα υποψηφιότητας να έχουν με αυτοπροτάσεις οι σύμβουλοι και για μία μόνο επιλογή . Δικαιούχος θα είναι όποιος συγκεντρώσει το 50%+1 των συμβούλων σε πρώτη ψηφοφορία ή σε επαναληπτική μεταξύ των δύο επικρατέστερων υποψηφίων σε ψήφους. Σε ισοψηφία να γίνεται κλήρωση. Η θητεία των μελών των προεδρείων να οριστεί στο μισό της αυτοδιοικητικής περιόδου και η θητεία των επικουρικών  οργάνων να οριστεί σε 1-2 έτη, χωρίς δικαίωμα συνεχόμενης  θητείας για ευνόητους λόγους.  

γ.  Στην εκλογή του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, σε όλους τους Δήμους και Περιφέρειες με ενιαίο ψηφοδέλτιο και αυτοπροτάσεις ενδιαφερόμενων. 
Οι πρόσφατες αδυναμίες επιλογής προσώπων, στο ρόλο του Συμπαραστάτη, με την εφαρμογή του προγράμματος «Καλλικράτης», καταδεικνύουν την επιτακτική ανάγκη αναθεώρησης της διαδικασίας επιλογής του. Άλλωστε, είναι δημοκρατικότερο να εκλέγει ο ίδιος ο δημότης το πρόσωπο που επιθυμεί να του συμπαρίσταται, από το  πρόσωπο που επιλέγουν άλλοι να του επιβάλλουν, εφόσον ξεπεραστούν οι αρνητικές διαθέσεις των περιφερειαρχών και δημάρχων και φυσικά συμφωνήσουν τα 2/3 των συμβούλων τους, όπως προβλέπει ο σχετικός νόμος 3852/2010. 

δ.  Στον καθορισμό χρόνου θητείας όλων των αιρετών αυτοδιοικητικών οργάνων για    να εξασφαλίζεται θεσμικά η ανανέωση τους, να μη γίνεται, η οικιοθελής προσφορά στα κοινά, δια βίου άσκηση πολιτικής και να περιορίζεται η σύσταση πελατειακών μηχανισμών και ψηφοθηρικών δικτύων.
ε.  Στη θεσμοθέτηση της ανάκλησης αιρετού οργάνου με πρόταση μομφής, που θα υποστηρίζεται επίσημα από τα 2/3 του εκλογικού σώματος από το οποίο εκλέχτηκε.
Το μέτρο αποσκοπεί αποκλειστικά στην ανάδειξη, σε παράγοντα ελέγχου της τοπικής εξουσίας, των ίδιων των υποκειμένων της, που είναι οι Δημότες.
       

Φυσικά και δεν υπηρετεί την αυτοδιοίκηση η θέσπιση ενιαίου ψηφοδελτίου, που  θα συναρτάται με πρακτικές και τακτικές που άφησαν να  εννοηθούν οι πρόσφατες ανεύθυνες δημοσιογραφικές αναφορές σε, « εκ των προτέρων δηλώσεις υποστήριξης των υποψηφίων συμβούλων σε συγκεκριμένο υποψήφιο περιφερειάρχη ή δήμαρχο αλλά και στην ενίσχυση των αρμοδιοτήτων τους, ώστε να αντιμετωπίζουν προβλήματα σε περίπτωση που έχουν απέναντί τους (εχθρικά συμβούλια;) που δεν θα ελέγχουν…!!! ».   Κλωνοποιημένες πρακτικές και τακτικές, εξάρτησης, υποταγής και ελέγχου, που συντηρούν μέχρι σήμερα τις διαχρονικές παθογένειες του χώρου και ακυρώνουν τις ριζοσπαστικές συνέπειες της θεσμικής τομής του ενιαίου ψηφοδελτίου.
       

Τα κόμματα που σήμερα συγκυβερνούν, είναι εκείνα που στην κυβερνητική τους αλληλοδιαδοχή, με τις ολέθριες αυτοδυναμίες και τα μοιραία λάθη, μας οδήγησαν ως εδώ. Η τωρινή συγκυβέρνηση, αν δεν σηματοδοτεί την αρχή του τέλους τους, μοιάζει  με πρόνοια της Ιστορίας. Πρέπει δηλαδή, να πληρώσουν από κοινού και να βρουν τη γενναιότητα, τόλμη και υπερβατικότητα που χρειάζονται, για να αποδεχτούν μια νέα διαφορετική πρωτοποριακή αυτοδιοικητική πραγματικότητα που διαμορφώνουν οι ελκυστικοί οραματικοί στόχοι της πρότασης του τέως υπουργού, και να αναδείξουν πανάκεια τη θεσμική τομή του ενιαίου αυτοδιοικητικού ψηφοδελτίου και όχι χίμαιρα με τις δηλώσεις υποταγής, εξάρτησης και ελέγχου που συντηρούν το σημερινό εξαντλημένο και ξεπερασμένο αυτοδιοικητικό μας μοντέλο.

   Ο  Μανώλης Κομπολάκης  είναι  τ. Ειδικός Σύμβουλος Νομάρχη

 

Newsroom

Όλες οι ειδήσεις

Διαβάζονται τώρα